Niniejszy cykl prezentuje wyniki badań historyków i archeologów Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego. Gospodarzem tego programu realizowanego wspólnie z portalem wSzczecinie.pl jest dr hab. Eryk Krasucki, prof. US.

 

ODCINEK 1: O CMENTARZU JANOWSKIM WE LWOWIE

Gośćmi pierwszego odcinka nowego cyklu „Nos Kleopatry i wąsy Borkowicza. Spotkania z uniwersytecką historią i archeologią w Szczecinie” są dr Barbara Patlewicz i prof. dr hab. Ryszard Tomczyk z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego, którzy w latach 2014-2017 realizowali grant Narodowego Programu Humanistyki MNiSW Lapides clamabunt. Cmentarz Janowski we Lwowie. Polskie dziedzictwo narodowe. Wyniki przeprowadzonych badań zostały opublikowane m.in. w wydanej w 2017 roku dwutomowej monografii Cmentarz Janowski we Lwowie: polskie dziedzictwo narodowe uhonorowanej Nagrodą im. Oskara Haleckiego w konkursie Książka Historyczna Roku.

Na początku listopada 2021 r. informacje i zdjęcia zebrane podczas realizacji projektu zostały zaprezentowane również na stronie internetowej Cmentarza Janowskiego, która wraz z geoportalem i wyszukiwarką grobów została przygotowana przez firmę GISPRO z inicjatywy Instytutu Historycznego, przy wsparciu finansowym Uniwersytetu Szczecińskiego https://cmentarzjanowski.com.pl

W rozmowie z prof. Erykiem Krasuckim naukowcy dzielą się swoimi refleksjami na temat prowadzonych badań, opowiadają o ich specyfice i trudnościach z jakimi musieli się zmierzyć. Odsłaniają także kulisy nowego lwowskiego projektu realizowanego od roku 2018. Gościem specjalnym programu jest Szymon Krzyżanowski z firmy GISPRO, który opowiada o geoportalu i jego funkcjonalności zwracając uwagę na możliwości jakie stwarzają nowoczesne technologie do prezentowania danych uzyskanych w wyniku badania źródeł historycznych. 

 

ODCINEK 2: RADZIECKIE MAGAZYNY GŁOWIC ATOMOWYCH W POLSCE 

Gościem prof. Eryka Krasuckiego w drugim odcinku cyklu „Nos Kleopatry i wąsy Borkowicza. Spotkania z uniwersytecką historią i archeologią w Szczecinie” był prof. Grzegorz Kiarszys z Katedry Archeologii Instytutu Historycznego US, który w latach 2018-2019 realizował grant Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pt.: „Radzieckie magazyny głowic atomowych w Polsce. Pomiędzy dziedzictwem a zapomnieniem”. Wyniki badań zostały opublikowane w monografii pt.: Atomowi żołnierze wolności. Archeologia magazynów broni jądrowej w Polsce, wydanej w 2019 r. przez Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Powstała również poświęcona temu zagadnieniu naukowemu strona internetowa „Trzecia Zona„. W programie prof. Grzegorz Kiarszys opowiada o wynikach swoich ciekawych badań oraz dzieli się refleksjami na temat możliwości poznawczych nowoczesnych metod badań archeologicznych i ich wykorzystania w nauce historycznej. 

Prof. Grzegorz Kiarszys w wyniku analizy nieznanych dotąd w nauce materiałów archiwalnych oraz szpiegowskich zobrazowań satelitarnych (m.in. pochodzących z archiwów CIA), a także badań pozostałości materialnych ustalił, iż w wybudowanych w Polsce pod koniec lat 60. XX w. trzech bazach wojskowych w Podborsku, Brzeźnicy-Kolonii i Templewie znajdowały się silosy, w których magazynowano głowice jądrowe i dowiódł, że przechowywana w Podborsku taktyczna amunicja jądrowa, w przypadku konfliktu zbrojnego z Zachodem miała być wykorzystana m.in. do ataku na Danię i Francję. Te i inne wyniki badań stały się podstawą nakręcenia trzech filmów dokumentalnych – dla kanału Science Channel USA do serii „Abandoned Engineering” i „What on Earth” (emitowane również w Europie m.in. przez kanał premium National Geographic) oraz filmu dla duńskiej telewizji państwowej DR2 w serii „Atombomberne over Danmark”, epizod 5. Prof. Grzegorz Kiarszys brał udział w procesie tworzenia scenariuszy, konsultował je naukowo a także uczestniczył w realizacji programów. Wyniki badań były szeroko komentowane przez zagraniczne portale: National Geographic International, Live Science, FoxNews, CNN, Daily Mail, The Sun. 

 

ODCINEK 3: LIGA NARODOWA W ZABORZE PRUSKIM I JEJ DZIAŁACZE

Gośćmi trzeciego odcinka z cyklu „Nos Kleopatry i Wąsy Borkowicza – Spotkania z uniwersytecką Historią i Archeologią w Szczecinie” realizowanego we współpracy Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego i portalu wSzczecinie.pl są prof. dr hab. Tomasz Sikorski oraz prof. dr hab. Adam Wątor, którzy w rozmowie z dr. hab. Erykiem Krasuckim, prof. US, gospodarzem programu, przedstawiają swoją najnowszą wspólną monografię pt. „Liga Narodowa w zaborze pruskim i jej działacze” (Neriton, 2021). 

“[…] Monografia autorstwa Profesorów Sikorskiego i Wątora nie tylko porządkuje dotychczasowy stan badań, ale przede wszystkim  jest pierwszą w historiografii próbą- dodajmy udaną-kompleksowego ukazania dziejów Ligi Narodowej w zaborze pruskim. Historycy szczecińscy napisali dzieło wybitne, wielowątkowe, przedstawiające dzieje LN wszechstronnie, odkrywając fakty dotąd nieznane, wykorzystując przy tym ogrom zróżnicowanego materiału źródłowego i literatury przedmiotu (…) możemy mówić o monografii wręcz pionierskiej, stanowiącej cenne uzupełnienie legendarnej już pracy Stanisława Kozickiego” (fragment recenzji prof. dr. hab. Witolda Wojdyły). 

 

ODCINEK 4: HISTORIA POMORZA W XX WIEKU

Czwarty odcinek naszego programu jest inny niż poprzednie choćby pod tym względem, że nie został nagrany w Szczecinie, lecz w Greifswaldzie. Jest to jednak jak najbardziej kolejne spotkanie z historią, której Szczecin stanowi istotną część. Gościem prof. Eryka Krasuckiego jest tym razem dr Tomasz Ślepowroński, wicedyrektor Instytutu Historycznego US, który w Greifswaldzie współtworzył najnowszą wystawę Pommersches Landesmuseum poświęconą historii Pomorza w XX wieku.

W rozmowie dr Ślepowroński przybliża zarówno powstanie tejże wystawy, w której odpowiedzialny był za część dot. okresu po 1945 roku, jak i znaczenie współpracy między historykami polskimi i niemieckimi w pisaniu o dziejach Pomorza- co prawda z różnych perspektyw, ale w celu wzajemnego zrozumienia różnic w niemieckich i polskich doświadczeniach dot. tego regionu Europy.  Na tle dyskusji o badaniach naukowych Gościa programu zapoznamy się również z ciekawymi spostrzeżeniami porównawczymi dot. życia akademickiego w Polsce i w Niemczech.